Η ατομική ψυχοθεραπεία είναι μια συστηματική θεραπευτική διαδικασία που αποσκοπεί στην κατανόηση και επεξεργασία του ψυχικού πόνου, την ανακούφιση από την ψυχική δυσφορία και την αλλαγή δυσλειτουργικών μοτίβων ερμηνείας, σκέψης και συμπεριφοράς που δυσκολεύουν τις σχέσεις και τη ζωή. Πραγματοποιείται μέσα σε μια σταθερή θεραπευτική σχέση, με σαφές πλαίσιο, όρια και εμπιστοσύνη. Οι στόχοι διαμορφώνονται από κοινού, με βάση το προσωπικό αίτημα και την κλινική αξιολόγηση.
Η ψυχοθεραπεία είναι μια εθελοντική αναζήτηση της αλήθειας πίσω από αυτό που επαναλαμβάνεται. Συνδέει τις δυσκολίες με την προσωπική ιστορία, τις εσωτερικές συγκρούσεις και τις σχέσεις του ανθρώπου. Επεξεργάζεται την ψυχική και σωματική διέγερση και τις αντιδράσεις που δυσκολεύεται να κατανοήσει και να ρυθμίσει.
Η θεραπεία είναι προσωπική και εξατομικευμένη. Απαιτεί συνειδητή και ενεργητική συμμετοχή, που καλλιεργείται μέσα στη θεραπευτική σχέση. Δεν «λαμβάνεται» και δεν «δρα» από μόνη της.
Η θεραπευτική εργασία
Αφετηρία της θεραπευτικής εργασίας είναι το σύμπτωμα, η δυσκολία και όσα επαναλαμβάνονται στην καθημερινότητα. Η επεξεργασία τους διαμορφώνει μια νέα σύνδεση με αυτά, πέρα από τις μέχρι τότε εξηγήσεις. Παράλληλα, διερευνούμε τον εαυτό και τη ζωή που επιθυμεί ο θεραπευόμενος, δίνοντας κατεύθυνση στην εργασία και στις επιδιωκόμενες αλλαγές.
Στην πράξη, εργαζόμαστε μαζί με σκοπό:
- Να συνδέσουμε συναισθήματα, σκέψεις και συμπεριφορές που παρέμεναν ασύνδετα ή ανεξήγητα.
- Να διερευνήσουμε τις εμπειρίες και τις σχέσεις που διαμόρφωσαν πτυχές της προσωπικότητας,.
- Να αναδομήσουμε την προσωπική ιστορία με τρόπο που εξηγεί το παρόν.
- Να επεξεργαστούμε τις ψυχικές δομές που συμβάλλουν στην εμφάνιση και στη διατήρηση δυσλειτουργικών μοτίβων.
- Να εργαστούμε με συνέπεια και συνέχεια πάνω στις αλλαγές που απαιτούνται για την επιδίωξη των προσωπικών στόχων.
Η θεραπευτική σχέση αποτελεί και η ίδια πεδίο επεξεργασίας. Προσδοκίες, φόβοι και τρόποι σχετίζεσθαι μπορούν να εμφανιστούν μέσα στη συνεργασία με τον ψυχολόγο. Η αναγνώριση και επεξεργασία τους επιτρέπει να κατανοηθούν βιωματικά όσα επαναλαμβάνονται και να αναπτυχθούν διαφορετικές δυνατότητες σύνδεσης με τους άλλους.
Η κατανόηση του παρελθόντος δεν αποτελεί αυτοσκοπό της ψυχοθεραπείας. Συνδέεται με την αλλαγή στο παρόν και τη ζωή που επιθυμεί να διαμορφώσει ο θεραπευόμενος.
Το θεραπευτικό συμβόλαιο
Το θεραπευτικό συμβόλαιο ορίζει ένα σαφές πλαίσιο συνεργασίας που υποστηρίζει τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την εμπιστευτικότητα, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την επεξεργασία δύσκολων θεμάτων. Η ψυχοθεραπεία διέπεται από τον Κώδικα Δεοντολογίας Ψυχολόγων και την ισχύουσα νομοθεσία, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια, στα δικαιώματα και στην αυτονομία του θεραπευόμενου.
Στην αρχή της συνεργασίας αποσαφηνίζονται:
- Οι θεραπευτικοί στόχοι, ο τρόπος εργασίας και οι διακριτοί ρόλοι και ευθύνες θεραπευτή και θεραπευόμενου.
- Η συχνότητα και η διάρκεια των συνεδριών, η αμοιβή και οι όροι ακύρωσης ή απουσίας.
- Τα όρια της θεραπευτικής σχέσης και της επικοινωνίας μεταξύ των συνεδριών.
- Η εμπιστευτικότητα, τα όρια του απορρήτου και η προστασία των προσωπικών δεδομένων.
- Η επανεξέταση της πορείας και οι όροι ολοκλήρωσης ή διακοπής της συνεργασίας.
Η επεξεργασία ερωτημάτων, διαφωνιών και δυσκολιών στη συνεργασία αποτελεί μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.
Συνήθη αιτήματα ατομικής ψυχοθεραπείας
Τα αιτήματα αφορούν συμπτώματα και δυσκολίες που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία, τις σχέσεις και την ποιότητα ζωής, καθώς και την ανάγκη επεξεργασίας εμπειριών και προσωπικών αλλαγών. Συνήθη αιτήματα είναι:
- Επίμονο άγχος, κρίσεις πανικού και φοβίες.
- Καταθλιπτική διάθεση, αίσθημα κενού και απώλεια ενδιαφέροντος.
- Δυσκολίες στις σχέσεις, στην έκφραση συναισθημάτων και στα προσωπικά όρια.
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση, έντονη αυτοκριτική και τελειοθηρία.
- Δυσκολίες στη διαχείριση του θυμού.
- Τραυματικές εμπειρίες και οι επιδράσεις τους στο παρόν.
- Απώλεια, πένθος, χωρισμός και σημαντικές μεταβάσεις ζωής.
- Εργασιακό στρες και ψυχική εξουθένωση.
- Ψυχική επιβάρυνση που συνδέεται με σωματικά συμπτώματα ή χρόνια ασθένεια.
- Ερωτήματα ταυτότητας, νοήματος και προσωπικής κατεύθυνσης.
Το αίτημα δεν χρειάζεται να είναι εξαρχής πλήρως διατυπωμένο. Η αποσαφήνισή του αποτελεί μέρος της ψυχοθεραπείας, της αρχικής αξιολόγησης και της θεραπευτικής εργασίας.